• NL
  • |
  • EN
rekenmachine.jpg

Waar moet ik op letten bij een lichtberekening?

De lichtberekening is een groot onderdeel van de hedendaagse verlichtingsprojecten geworden. Dit zowel in de utiliteit, de retail als de zorg. In een lichtberekening wordt het verwachte lichtbeeld gesimuleerd. Zo kan er berekend worden hoeveel verlichting er nodig is om aan de minimale eisen van een opdracht te voldoen. Maar waar moet u nu op letten als u een lichtberekening voor ogen krijgt?

Lichtberekening

Het is erg belangrijk genoeg licht in de ruimte te hebben. Hoe fijner het werk, hoe meer licht er nodig is. Bij te weinig licht treedt er sneller vermoeidheid op, is het personeel minder fit en zal er meer ziekteverzuim zijn. Ook de arbeidsproductiviteit lijdt onder te weinig licht. Vaak wordt het belang van licht pas ingezien op het moment dat de verschillen tussen te weinig en te veel licht duidelijk gedemonstreerd worden. Of een ruimte genoeg licht heeft/gaat hebben wordt berekend in een lichtberekening.

Eulumdat Files

Lampen van de meeste lichtleveranciers zijn door een lichtstraat of parabolische meter geweest. Uit de gegevens van de meting is een digitaal bestand gekomen. Dit bestand heeft de naam Eulumdat File (.ldt) en laat grafisch de uitstraling van het licht zien. Het is altijd belangrijk de lichtbestanden van leveranciers te controleren. Vaak wordt alleen de output in Lumen van de lichtbron of LED-strip opgegeven in combinatie met de gegevens van een optiek-leverancier, terwijl er nog lichtverlies optreedt door een afdekglas, een diffuser, de optiek zelf of een kunststof.

Dialux

Dialux is een lichtberekeningsprogramma dat Eulumdat Files kan lezen. Aan de hand van berekeningen van dit programma wordt bekeken welk aantal lampen zorgt voor de juiste lichtopbrengst. In Dialux is dit afhankelijk van de grootte en ook hoogte van de ruimte. Na installatie door een installateur kan met een Luxmeter gemeten worden of de gevraagde lichtopbrengst ook daadwerkelijk behaald is.

NEN-EN 12464-1

In de NEN-EN 12464-1 staat beschreven wat volgens Arbo-richtlijnen de minimale hoeveelheid licht is waaraan een ruimte moet voldoen. De regels uit de NEN-EN 12464-1 zijn vastgelegd in de Arbowet. Elke sector is hierin onderverdeeld in het type werk en de daarbij horende eis. Bij het maken van lichtberekeningen worden de normen uit de Arbowet gehanteerd als maatstaaf. Verfijnd werk, zoals het maken van technische tekeningen, vereist een hoge Luxwaarde (750 Lux) op de werkplek. Een kopieerruimte in een kantoor kan met minder licht af: 300 Lux is daar voldoende. Er zijn veel verschillende ruimtes benoemd in de norm, daarom hebben we onderstaand de meest voorkomende eisen kort uitgewerkt.

Lichtverdeling

Naast de lichtopbrengst wordt in een lichtberekening ook de lichtverdeling gemeten. De lichtverdeling wordt uitgedrukt in gelijkmatigheid. De gelijkmatigheid wordt gegeven in procenten en is een verhouding tussen de gemiddelde lichtopbrengst en de laagste lichtopbrengst. Ook aan de gelijkmatigheid zijn minimale eisen gesteld. Als de lichtbundel van een lamp smal is, dan komt er recht onder de lamp veel licht op de vloer. Daaromheen is weinig licht en er ontstaat zo schaduwvorming. De Lumenoutput van een lamp met een smalle bundel kan opgeschroefd worden waardoor de minimale (gemiddelde) Luxwaarden behaald worden. Er zullen echter steeds meer schaduwplekken ontstaan waardoor er een onrustig en storend lichtbeeld ontstaat. Dan wordt er niet voldaan aan een juiste (gemiddelde) gelijkmatigheid en moet het plan aangepast worden. Een gelijkmatigheid vanaf 70% wordt in de utiliteit als acceptabel beschouwd.

Programma van Eisen Frisse scholen

Het Agentschap NL heeft een speciaal eisenpakket ontwikkeld voor scholen onder de noemer Programma van Eisen Frisse Scholen. Dit programma geldt voor de gehele installatie van een nieuw te bouwen of te renoveren schoolgebouw. De eisen voor verlichting in dit programma zijn gelijk aan de normen beschreven in de NEN-EN 12464-1. Er zijn echter wel verschillende categorieën geformuleerd, variërend van klasse C (acceptabel) tot klasse A (zeer goed). Klasse C is de basis, klasse B en A zijn steeds een uitbreiding om te komen tot een zuiniger en energie-efficiënter gebouw.